Kopertina e librit Matematika 12
Zgjidhje ushtrimi

Zgjidhja e ushtrimit 5

Zgjidhja e ushtrimit 5 të mësimit 5.3B - Procese eksponenciale në librin Matematika 12 nga shtëpia botuese Botime Pegi me autorë Brian Jefferson, David Bowles, Eddie Mullan, Garry Wiseman, John Rayneau, Katie Wood, Mike Heylings, Paul Williams dhe Rob Wagner.


Pyetja

Një bllok çeliku nxirret nga furra e nxehtë dhe ftohet. Temperatura e tij θ°C\theta \degree C, jepet me anë të formulës θ\theta  = cc + 500e−0,005te^{-0,005t}, tt minuta pas nxjerrjes nga furra.

  1. Në qoftë se çeliku nxirret nga furra në 530°C\degree C, sa kohë duhet që temperatura e tij të zbresë në 100°C\degree C?
  2. Njehsoni shpejtësinë e rënies së temperaturës, kur tt = 20.
  3. Shpjegoni pse modeli parashikon një temperaturë minimale nën të cilën çeliku nuk ftohet? Tregoni vlerën e saj.
  4. Pse mund të jetë i papërshtatshëm ky model?

Zgjidhja

1

Gjejmë $c$ kur $t=0$ dhe $\theta = 530$.

$$\theta = c + 500e^{-0,005t}$$ $$530 = c + 500e^0$$ $$530 = c + 500$$ $$c = 30$$

Formula bëhet $\theta = 30 + 500e^{-0,005t}$.

Gjejmë $t$ kur $\theta = 100$.

$$100 = 30 + 500e^{-0,005t}$$ $$70 = 500e^{-0,005t}$$ $$e^{-0,005t} = \frac{70}{500} = \frac{7}{50} = 0,14$$ $$\ln(e^{-0,005t}) = \ln(0,14)$$ $$-0,005t = \ln(0,14)$$ $$t = \frac{\ln(0,14)}{-0,005} \approx \frac{-1,966}{-0,005} \approx 393,2$$

Duhen rreth 393,2 minuta.

2

Gjejmë derivatin e $\theta$ në lidhje me $t$ për të gjetur shpejtësinë e rënies së temperaturës:

$$\frac{d\theta}{dt} = \frac{d}{dt}(30 + 500e^{-0,005t})$$ $$\frac{d\theta}{dt} = 0 + 500 \cdot (-0,005)e^{-0,005t}$$ $$\frac{d\theta}{dt} = -2,5e^{-0,005t}$$

Njehsojmë $\frac{d\theta}{dt}$ kur $t = 20$:

$$\frac{d\theta}{dt} = -2,5e^{-0,005 \cdot 20}$$ $$\frac{d\theta}{dt} = -2,5e^{-0,1}$$ $$\frac{d\theta}{dt} \approx -2,5 \cdot 0,9048 \approx -2,262$$

Shpejtësia e rënies së temperaturës kur $t=20$ është rreth $-2,262 \degree C/\text{min}$.

Edhe 4 hapa deri te përgjigjja

Hapat e tjerë janë falas në aplikacion

Vazhdo nga hapi 3, me shpjegime të detajuara, formula dhe vizualizime interaktive.

4.8/5100,000+ shkarkimePa pagesë, gjithmonë

Të gjitha ushtrimet e librit, pa asnjë kosto.

Vazhdo në aplikacion